< >

 

Het geslacht Rosenberg

Een zeer invloedrijke feodale familie, die in die middeleeuwen grote delen van Bohemen beheerste, was de familie Rosenberg (Tsjechisch). De stamburcht van de Rosenbergs is gelegen boven de pittoreske vallei van de Vltava (Moldau). Door zijn hoge ligging was de burcht goed verdedigbaar. De geschiedenis van de burcht begint in de dertiende eeuw. De Vítkovec-familie, oorspronkelijk leden van de hofhouding van de Boheemse koning, kregen hier land toegewezen.

De stichter van deze Vítkovec-familie had vijf zonen. Zij verdeelden het door de Boheemse koning geschonken bezit in 5 delen en elke zoon kreeg een nieuw familiewapen, een roos met vijf bloembladen, alle echter in een verschillende kleur. Eén van de vijf zonen, Vok, kan men als de eigenlijke stichter van kasteel Romberk beschouwen. De familie bezat een zilveren familiewapen met in het centrum een rode roos.

De eerste verwijzing naar de burcht dateert uit 1250. In dit jaar wordt ook de stichter Vok z Romberka (Vok van Rosenberg) voor het eerst in koninklijke documenten genoemd. In 1302 verhuisde Vok's zoon Jindrich naar Ceský Krumlov, maar de familie behield de naam Romberk. Ceský Krumlov werd sedertdien de hoofdzetel van de Rozenbergs en het stamslot geraakte zelfs in verval. Vilém z Romberka (1535-1592) besloot toen het kasteel in renaissance-stijl te laten restaureren. Het laatste lid van de familie, de bekende maecenas Petr Vok z Romberka, die kinderloos stierf, liet "Hrad Romberk" na aan zijn neef Jan Zrinksý, die op zijn beurt het kasteel overdroeg aan de familie Šwamberk (Schwanberg).

In het kasteel herinnert de Romberkzaal aan de oorspronkelijke eigenaars. Overal vindt men het symbool van de vijfbladige roos, ingesneden in meubelen, boven de deur en op het plafond. Ook ziet men de wapens met de rode, witte, gouden, blauwe en zwarte roos, die indertijd tussen de oorspronkelijke feodale bezitters werden verdeeld.

Zoals gezegd, werden de Romberk's in 1302 heren van de prachtige middeleeuwse stad Ceský Krumlov (Duits: Krumau). Deze schonken de stad allerlei privileges maar ook lieten zij kloosters en kerken bouwen, steunden handel en cultuur en traden als maecenassen op, waarvan de laatste Rosenberg, Peter Vok, wel de belangrijkste was, die ook het onderwijs bevorderde. Hij had geen nakomelingen, zodat in 1601 besloten werd het domein van deze middeleeuwse stad aan keizer Rudolf II te verkopen.

De uitputting van de zilvermijnen in het gebied had de Rosenbergs in financiële problemen gebracht. Als blijvende herinnering aan de Rosenbergs fungeert nog de vijfbladige rode roos in het stadswapen en bovendien het jaarlijkse feest van de rode roos, gepaard gaande met allerlei festiviteiten in Ceský Krumlov. In 1719 werd het kasteel eigendom van de machtige familie Schwarzenberg, die al grote delen van Bohemen in bezit had.

Van de uitgebreide bezittingen van de Rosenbergs noem ik nog T ebo (Wittingau), eveneens in Zuid-Bohemen. Hier zwaaiden van 1366 tot 1611 de Rosenbergs ook de scepter. De genoemde Petr Vok van Rosenberg die "Direktor der Böhmischen Stände" was, stierf op het kasteel Wittingau. Hier ontstond de beroemde "Rosenberg-Bibliotheek" afkomstig van Petr Vok en zijn broer Willem. Deze bibliotheek werd tijdens de Dertigjarige Oorlog door Zweedse soldaten naar Stockholm overgebracht.

Na haar bekering tot het katholicisme in 1622 schonk koningin Christina van Zweden de befaamde Rosenberg-Bibliotheek aan het Vaticaan. Ook het schilderachtige stadje Prachatice, in de middeleeuwen centrum van de zouthandel, kwam in de veertiende eeuw onder het gezag van Rosenbergs. Hetzelfde geldt voor de burcht Vimperk (Wittenberg) in het dal van de Volycka.

Symbool van de macht van de Rosenberg-dynastie is het Rosenberg-paleis in Praag, dat ongeveer de helft van het zuidelijke front van de Praagse burcht bestrijkt. Een uitvoerige beschrijving treft men aan in het schitterende werk van Karel von Schwarzenberg "Praag. De burcht en haar kunstschatten" uitg. Schuyt, 1994. Het ontstaan van het Rosenberg-paleis (Romberský palác) in zijn huidige vorm werd bepaald door de brand van 1541, die het oorspronkelijke gebouw in de als legde.

Er verrees toen een groter, nog imposanter paleis van de Rosenbergs. Het grootste renaissancepaleis van Praag kon zijn oorspronkelijke karakter behouden tot in de jaren twintig van de achttiende eeuw toen het rigoureus werd verbouwd. Het huidige aanzien kreeg het Rosenberg-paleis als gevolg van het besluit van keizerin Maria Theresia om het sedert 1753 dienst te laten doen als gesticht voor adellijke dames.